أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
827
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
854 . قلقاش 1 حنين گويد كه قلقاش بيخ نباتى است كه او را ساق نباشد و برگ او پهن بود ، مزهء او چون مزهء « كرنب موصلى » 2 باشد . يكى از خواص او آن است كه باء را قوت دهد . ( 1 ) . در ديگر منابع « قلقاس » از يونانى ( I , Low ، 218 ) - Colocasia antiquorum Schott . مترادف Arum colocasia L . ؛ سراپيون ، 325 ؛ عيسى ، 3 23 ؛ Lane ، 2560 ؛ II , Dozy ، 398 . ( 2 ) . كرنب موصلى - كلمگل - Brassica oleracea L . var . Botrytis L . ؛ ميمون ، 184 ؛ II , Dozy ، 461 . 855 . قلت 1 ابن ماسويه و محمد زكريا گويند : قلت تخم نباتى است و منبت او بيشتر در ارض هند باشد ، به تخم كتان مشابهت دارد ، [ اما ] از تخم كتان بزرگتر باشد و به لون گردفام بود . مصنف كتاب كافى گويد : قلت به مقدار از عدس بزرگتر باشد . بعضى گفتهاند او را در بعضى مواضع « عدس چين » 2 گويند . ثابت گويد : قلت نوعى از ماش هندى 3 را گويند . ( 1 ) . يا قلث - Dolichos biflorus L . ( لوبيا دوبار شكوفا ) ؛ ابن سينا ، 657 ؛ I , Dozy ، 240 ؛ عيسى ، 8 71 ؛ بدويان ، 1438 . ( 2 ) . عدس چين ، نك . شمارهء 693 . ( 3 ) . ماش هندى ، نك . شمارهء 970 . 856 . قلّام 1 ابو حنيفه گويد : قلام را به لغت زمين نبط قاقلا 2 گويند و او به اشنان مشابهت دارد ، آن را با شير به هم بياميزند و به اطراف نقل كنند . برگ نبات او به برگ سپندان 3 ماند . ( 1 ) . مترادف قاقلّى ( قاقلا ) - Cakile maritima Scop . ؛ سراپيون ، 109 و 135 ؛ ميمون ، 325 ؛ عيسى ، 7 35 ؛ ابو حنيفه ، فرهنگ ، 48 . طبق اننكوف ( 75 ) ، نام روسى اين گياه « خردل دريايى » است . ( 2 ) . قاقلّا ، نك . شمارهء 808 . ( 3 ) . سپندان ، نك . شمارهء 251 ، يادداشت 7 . 857 . قلقند و قلقديس و قلقطار 1 ذكر اين جمله در ترجمهء [ عنوان ] « زاج » كردهايم .